Η Ζωή στο Δάσος

HENRY D. THOREAU

Walden

Η Ζωή στο δάσος

« Όλα όσα έχω ακούσει για τους βραχμάνους, ότι κάθονται έκθετοι σε τέσσερις φωτιές κοιτάζοντας τον ήλιο κατάματα, ότι κρέμονται από τα πόδια πάνω από τις φλόγες, ότι κοιτάζουν τα ουράνια πάνω από τον ώμο τους ώσπου τους γίνεται αδύνατο να ξαναπάρουν τη φυσική τους στάση, ενώ από το στρεβλωμένο λαιμό δεν μπορεί να περάσει πια τροφή προς το στομάχι, παρά μόνο υγρά, ότι αλυσοδένονται για όλη τους τη ζωή στη ρίζα ενός δέντρου, ότι μετρούν με το κορμί τους, σαν κάμπιες, την έκταση απέραντων αυτοκρατοριών, ότι στέκονται με το ένα πόδι στην κορφή ενός στύλου – όλες αυτές οι μορφές συνειδητής μετάνοιας δεν είναι πολύ περισσότερο απίστευτες και εκπληκτικές από τις σκηνές τις οποίες αντικρίζω καθημερινά.»

« Η γνώμη των άλλων είναι πολύ αδύναμος τύραννος σε σύγκριση με το πώς βλέπουμε εμείς οι ίδιοι τον εαυτό μας.»

« Ο ήλιος είναι η φωτιά του, που με τις ακτίνες του ωριμάζει, μαγειρεύει θα λέγαμε, τους καρπούς της γης.»

« Κάθε παιδί γεννά ξανά τον κόσμο.»

ΠΟΛΙΤΙΣΜΕΝΟΣ / ΑΓΡΙΟΣ

«Οι άνθρωποι έγιναν εργαλεία των εργαλείων τους.»

« Όμως ο άνθρωπος δε θα έπρεπε να έχει περισσότερο λόγο στην αρχιτεκτονική του σπιτιού του απ’ ό,τι η χελώνα στο καβούκι της.»

«Λέει κάπου η Χαριβάνσα*: Μια κατοικία χωρίς πουλιά είναι σαν κρέας χωρίς καρυκεύματα» *Κομμάτι του ινδικού έπους Μαχαμπαράτα, που γράφτηκε τον 5ο αιώνα και εξιστορεί τη γενεαλογία του θεού Βισνού

« Η επιφάνεια μιας λίμνης δεν είναι ποτέ άλλοτε πιο γυάλινη και η απόσταση που τη χωρίζει από τον ουρανό μοιάζει να μικραίνει έτσι όπως σκοτεινιάζει από τα σύννεφα, ενώ το ίδιο το νερό, γεμάτο φως και αντανακλάσεις, μεταμορφώνεται σε ουρανό επί γης που φαντάζει πιο αληθινός κι από τον πραγματικό.»

« Η αξία ακόμα και της πιο μικρής πηγής έγκειται στο γεγονός πως, όταν κοιτάζεις μέσα της, καταλαβαίνεις ότι η γη δεν είναι ήπειρος αλλά νησί.»

« Δεν υπάρχει πιο ευτυχισμένο πλάσμα στον κόσμο από εκείνο που απολαμβάνει ελεύθερα τη θέα ενός μακρινού ορίζοντα. Είπε ο Νταμοντάρα*

*Ένα από τα ονόματα της ινδουιστικής θεότητας Κρίσνα

« Κάθε πρωί αποτελούσε για εμένα μια ενθουσιώδη πρόσκληση να δώσω στη ζωή μου τόση απλότητα, και αθωότητα θα μπορούσα να πω, όσο έχει και η ίδια η Φύση.»

« Κι έτσι το σκοτάδι αποδίδει και αυτό τους καρπούς του και αποδεικνύεται ωφέλιμο και καθόλου κατώτερο από το φως.»

« Όλη η νοημοσύνη ξυπνά το πρωί.»

« Οπωσδήποτε είναι σημαντικό να μπορεί κανείς να ζωγραφίζει μια συγκεκριμένη εικόνα ή να σμιλεύει ένα άγαλμα, ομορφαίνοντας έτσι τα αντικείμενα. Πολύ πιο ένδοξο όμως είναι να μπορεί να λαξεύει και να ζωγραφίζει την ίδια την ατμόσφαιρα, το μέσο που μας επιτρέπει να βλέπουμε. Κι αυτό είναι κάτι που από ηθική άποψη είμαστε ικανοί να κάνουμε. Το να μπορεί να επηρεάζει κανείς την ποιότητα της ημέρας – αυτή είναι η υψηλότερη μορφή τέχνης.»

« Πήγα στο δάσος επειδή επιθυμούσα να ζήσω συνειδητά, να αντιμετωπίσω μονάχα τα ουσιώδη της ζωής και να δω αν θα μπορούσα να μάθω όσα είχε να μου διδάξει, έτσι ώστε, όταν θα ερχόταν η ώρα μου να πεθάνω, να μην ανακάλυπτα ξαφνικά ότι δεν είχα ζήσει ποτέ.»

« Αν οι άνθρωποι ασχολούνταν σταθερά με ό,τι είναι πραγματικό και δεν επέτρεπαν στους εαυτούς τους να παρασύρονται σε πλάνες, η ζωή, για να τη συγκρίνουμε με κάτι που γνωρίζουμε, θα έμοιαζε με παραμύθι, με διήγηση μέσα από τις Χίλιες και μία νύχτες. Αν δείχναμε σεβασμό μονάχα σε ό,τι είναι αναπόφευκτο και του αναγνωρίζαμε το δικαίωμα να υπάρχει, οι δρόμοι θ’ αντηχούσαν από μουσική και ποίηση»

« πραγματικόμετρο»

« Τα έργα των μεγαλύτερων ποιητών δεν τα έχει ακόμα οικειοποιηθεί η ανθρωπότητα, απλούστατα διότι μόνο οι μεγάλοι ποιητές είναι σε θέση να το κάνουν. Έχουν διαβαστεί μόνο όπως διαβάζει η πλειονότητα των ανθρώπων τα αστέρια, στην καλύτερη περίπτωση με τον τρόπο της αστρολογίας και όχι μ’ εκείνον της αστρονομίας.»

« Τι αξία έχει ένα μάθημα ιστορίας, φιλοσοφίας ή και ποίησης ακόμα, όσο καλό κι αν είναι, οι καλύτερες συναναστροφές ή η πιο θαυμαστή ενασχόληση, σε σύγκριση με την επιστήμη του να βλέπει κανείς πάντοτε όλα όσα υπάρχουν; Θα παραμείνετε απλοί αναγνώστες, απλοί σπουδαστές, ή θα αρχίσετε να βλέπετε; Διαβάστε τη μοίρα σας, δείτε αυτά που βρίσκονται μπροστά σας και βαδίστε στο μέλλον.»

« Δεν αμφιβάλλω ότι για τους συγχωριανούς μου δεν ήμουν παρά ένας αργόσχολος. Αν όμως με είχαν κρίνει τα πουλιά και τα λουλούδια με τα δικά τους μέτρα και σταθμά, δε θα με είχαν βρει κατώτερο τούς.»

« Θα ήταν καλύτερα αν υπήρχε παντού ένας μόνο κάτοικος ανά τετραγωνικό μίλι, όπως συμβαίνει εδώ που ζω εγώ. Η αξία του ανθρώπου δε βρίσκεται στην επιδερμίδα του, ώστε να πρέπει διαρκώς να τον αγγίζουμε»

« Πως μπορώ να μη νιώθω ότι ανήκω στη γη; Μήπως δεν αποτελούμαι κι εγώ ο ίδιος κατά ένα μέρος από φύλλα και καστανόχωμα;»

« Όταν τον έφτιαξε η Φύση, του έδωσε σώμα δυνατό και το προσόν να νιώθει ικανοποίηση με τη μοίρα του. Του έδωσε σεβασμό και πίστη για να τον στηρίζουν απ’ όλες τις πλευρές, έτσι που να μπορέσει να ζήσει σαν παιδί όλη του τη ζωή. Ήταν τόσο αυθεντικός και αγνός ώστε δεν υπήρχε τρόπος να τον παρουσιάσεις, να τον συστήσεις σε κάποιον άλλο. Θα ήταν σαν να συστήνεις στο γείτονα σου μια μαρμότα. Έπρεπε να τον ανακαλύψει μόνος του, όπως το είχες κάνει κι εσύ.»

« Όταν τον ρώτησα αν θα μπορούσε να κάνει χωρίς χρήματα, μου παρουσίασε την πρακτικότητα του χρήματος με ένα παράδειγμα που συνέπιπτε με τις περισσότερες αναφορές των φιλοσόφων σχετικά με την προέλευση του θεσμού αυτού, καθώς και με την ίδια την ετυμολογία της λατινικής λέξης για το χρήμα, pecunia, η οποία έχει τη ρίζα της στη λατινική λέξη για τα γελάδια.»

« Ύστερα υπήρχαν άνθρωποι με ιδέες αντί για πόδια, ένα είδος διανοούμενης σαρανταποδαρούσας που η όψη της σ’ έκανε να ανατριχιάζεις.»

« Όμως η χειρωνακτική εργασία, ακόμα και αν αγγίζει τα όρια της ειλωτείας, δεν είναι ποτέ η χειρότερη μορφή απασχόλησης. Διαθέτη μια σταθερή και άφθαρτη ηθική, ενώ για τον διανοούμενο τα αποτελέσματά της είναι μοναδικά.»

« Η συνειδητοποίηση της αρετής που κρύβει ο άνθρωπος ή η Φύση, το μοίρασμα της καθάριας και γνήσιας χαράς διώχνουν το μούδιασμα από τις κλειδώσεις μας, μας κάνουν λυγερούς και κεφάτους, μας θεραπεύουν από την ασθένεια που μας ταλαιπωρούσε χωρίς να ξέρουμε τι είναι.»

« Τα φρούτα δε φανερώνουν την αληθινή τους γεύση σ’ εκείνον που τα αγοράζει, ούτε σε εκείνον που τα καλλιεργεί για τα πουλήσει στην αγορά. Μόνο ένας τρόπος υπάρχει για να γνωρίσει κανείς τη γεύση αυτή, λίγοι όμως τον ακολουθούν. Αν θέλετε να μάθετε τι γεύση έχουν τα βατόμουρα, ρωτήστε τον καουμπόη, ή την πέρδικα. Είναι οικτρό λάθος να νομίζετε ότι έχετε γευτεί βατόμουρα αν δεν τα έχετε μαζέψει οι ίδιοι.»

« Η Μούσα μου δικαιολογείται να σωπαίνει από εδώ και πέρα. Πώς περιμένεις από τα πουλιά να τραγουδήσουν όταν έχουν χαθεί τα περιβόλια τους;»

« Η Φύση δεν έχει κανέναν ανθρώπινο κάτοικο που να την εκτιμά στα αλήθεια. Τα πουλιά με το φτέρωμά τους και με τις μελωδίες τους βρίσκονται σε αρμονία με τα λουλούδια, όμως ποιος νέος και ποια κοπελιά εναρμονίζονται με την άγρια, λαμπρή ομορφιά της Φύσης; Γιατί η δεύτερη ευημερεί μόνο όταν είναι μονάχη, μακριά από τα χωριά και τις πόλεις όπου κατοικούν οι άνθρωποι. Μιλάτε για τον παράδεισο, όμως ντροπιάζεται τη γη.»

« Μια φορά έτυχε να σταθώ ακριβώς στο σημείο όπου ξεκινούσε ένα ουράνιο τόξο, το οποίο γέμιζε το χαμηλότερο στρώμα της ατμόσφαιρας, χρωματίζοντας το χορτάρι και τα φύλλα τριγύρω. Ήταν μια λίμνη φασματικού φωτός, μέσα στην οποία έζησα για πολύ λίγο, σαν δελφίνι. Αν είχε διαρκέσει περισσότερο, μπορεί να είχε χρωματίσει όλες τις ασχολίες μου, όλη τη ζωή μου.»

« Βρες καταφύγιο κάτω από τα σύννεφα, την ώρα που οι άλλοι τρέχουν να κρυφτούν κάτω από τα κάρα και τις σκεπές. Μην αφήσεις τον βιοπορισμό να γίνει δουλειά, αλλά φρόντισε να είναι για σένα πάντα διασκέδαση. Απολάμβανε τη γη, χωρίς να την κατέχεις. Οι άνθρωποι είναι αυτό που είναι επειδή τους λείπουν η τόλμη και η πίστη: πουλάνε και αγοράζουν και περνούν τις ζωές τους σαν είλωτες.»

« Όλη μας τη ζωή τη χαρακτηρίζει σε εξαιρετικό βαθμό η ηθική. Δεν υπάρχει ούτε στιγμή ανακωχής ανάμεσα στην αρετή και τη φαυλότητα. Η αγαθότητα είναι η μοναδική επένδυση από την οποία δε χάνουμε ποτέ. Στη μουσική της ουράνιας άρπας, που αντηχεί σε ολόκληρο τον κόσμο, η αγαθότητα είναι η νότα που μας συγκλονίζει.»

« Κάθε άνθρωπος είναι ο κτίστης ενός ναού, που αποκαλείται σώμα του. Είναι ο ναός αυτός αφιερωμένος σ’ ένα θεό που λατρεύει με έναν τρόπο μοναδικό, αποκλειστικά δικό του, ένας ναός τον οποίο καμία ποσότητα λαξευμένου μάρμαρου δεν μπορεί ποτέ να υποκαταστήσει. Είμαστε όλοι μας γλύπτες και ζωγράφοι και υλικά μας είναι η ίδια μας η σάρκα, το αίμα και τα κόκαλά μας. Και η παραμικρή ευγένεια προκαλεί μια άμεση εκλέπτυνση των χαρακτηριστικών του ανθρώπου, ενώ η κακία και ηδυπάθεια αρχίζει και τον αποκτηνώνει.»

« Εκείνος όμως που ερχόταν στο σπίτι μου από πιο μακριά, διασχίζοντας το πιο πυκνό χιόνι και τις πιο δυνατές θύελλες, ήταν ένας ποιητής. Ένας γεωργός, ένας κυνηγός, ένας στρατιώτης, ένας δημοσιογράφος, ακόμα και ένας φιλόσοφος, μπορεί να πτοηθούν. Τίποτε όμως δεν είναι ικανό να εμποδίσει έναν ποιητή, γιατί το δικό του κίνητρο δεν είναι άλλο από την καθαρή αγάπη. Ποιος μπορεί να προβλέψει τα πηγαινέλα του; Η δουλειά του τον καλεί να βγαίνει έξω όλες τις ώρες, ακόμα και τότε που οι γιατροί κοιμούνται.»

« Μια φορά, καθώς καθάριζα έναν κήπο στο χωριό, είχε έρθει και είχε καθίσει στον ώμο μου ένα σπουργίτι κι ένιωσα τότε ότι η διάκριση αυτή ήταν σπουδαιότερη από οποιαδήποτε επωμίδα θα μπορούσα να είχα φορέσει ποτέ.»

« Η γη δεν είναι ένα απλό σπάραγμα νεκρής ιστορίας, το ένα στρώμα πάνω στο άλλο, αντικείμενο μελέτης κυρίως για γεωλόγους και παλαιοντολόγους, αλλά ζωντανή ποίηση, σαν τα φύλλα των δέντρων, που προηγούνται των ανθέων και των καρπών – δεν είναι απολίθωμα, αλλά ζωντανός οργανισμός. Και σε σύγκριση με την πελώρια, συμπυκνωμένη ζωή της, κάθε είδος πανίδας και χλωρίδας είναι μονάχα παράσιτο. Οι ωδίνες της θα εκτινάξουν τα κορμιά μας από τους τάφους τους. Μπορείτε να λιώνετε τα μέταλλά σας και να τα χύνετε στα πιο όμορφα καλούπια σας. Δεν πρόκειται ποτέ να με ενθουσιάσουν στο βαθμό που με ενθουσιάζουν τα σχήματα που δημιουργεί η λιωμένη γη. Όχι μόνο η ίδια, αλλά και όλα όσα υπάρχουν πάνω της, άνθρωποι, ζώα, φυτά και θεσμοί, είναι τόσο εύπλαστα όσο ο πηλός στα χέρια του αγγειοπλάστη.»

« Στρέψε τα μάτια σου προς τα μέσα και θα δεις χιλιάδες τόπους στο μυαλό σου, ανεξερεύνητους ακόμα. Ταξίδεψε σ’ αυτούς και γίνε ειδικός στην κοσμογραφία αυτής σου της πατρίδας.»

« Νιώθω χαρά όταν έρχομαι σε ισορροπία – όχι όταν περπατώ με επισημότητα και με συγχρονισμένο βήμα στις παρελάσεις, αλλά όταν καταφέρνω να βαδίζω μαζί με τον Χτίστη του σύμπαντος – όχι όταν ζω στον αεικίνητο, νευρικό, φουριόζικο και κοινότοπο Δέκατο Ένατο αιώνα, αλλά όταν στέκομαι ή κάθομαι σκεπτικός και τον βλέπω να περνά. Μα τι γιορτάζουν τέλος πάντων οι άνθρωποι; Όλοι τους συμμετέχουν σε κάποια οργανωτική επιτροπή, δεν περνά ώρα που να μην περιμένουν κάποιον να βγάλει λόγο.»

« Από την αγάπη, το χρήμα και τη δόξα προτιμώ την αλήθεια.»

Εκδόσεις Κέδρος

Έτος έκδοσης: 2007

ΣΕΛ.: 432

Γλώσσα πρωτοτύπου: Αγγλικά

Μετάφραση: Αθανασιάδης, Βασίλης